نمایش نوار ابزار

کدام نام صحیح است. ؟ روستای. اروشت، ؟ ایروویش،؟ و یا ارویش ؟ .در بناب

❇️ _(نگارش بر مبنای گویش محلی است).

✅ _ دو دیدگاه به معنای یک نام و یا  واژه “ارویش” در بناب .

👈 از استاد نظری که کارشناس زبان ترکی است، پرسیده شد و استاد این چنین معنی کردند.

🌾 _ ایروویش =(ایروویج ) = ایرمک یئری = سونراگلیب یئتیشنلرین یئری .

👈 دیدگاه دیگر،  نقل قول از حسین بابک نویسنده کتاب سیمای بناب . بشرح زیر

🌾 _ ارویش = ایرویش = ایرویج = ایر + ویج  =  ایران + ویج = ایرانویج  .

🌾 – این دو بزرگوار به ما یاد دادند که ، کلمه “ویش”  همان  “ویج” است ، با این جایگزین ، ما را در معنی نام روستای “ارویش” یار شدند ،. یعنی “ارویش” همان “ایرانویج” است  ( لطفا “ایرانویج” را در منابع تاریخی جستجو فرمایید ) .

👈 در دیدگاه سوم گفته می شود دو روستای کنار هم در شرق بناب بنام های “ارویش “و “دوش” همان “اوئیش دیش” تاریخی است . (لطفا “اوئیش دیش” را در منابع تاریخی جستجو فرمایید)

 

👈  بررسی  آثار تاریخی منطقه، “ارویش” و “دوش” .:

✔️ – به استناد آرشیو میراث فرهنگی بناب ، کتاب “بررسی باستانشناسی منطقه بناب“و آثار تاریخی موجود در منطقه . ۱_ محوطه تاریخی ماه پری (جُل اوستی) تمدنی از هزاره های اول تا سوم قبل از میلاد مسیح. ۲ – محوطه تاریخی دوش کنار رودخانه “ماه پری” تمدنی از هزاره سوم قبل از میلاد . ۳ _ محوطه تاریخی “اورتا بلاغی” از هزاره اول با  تونل و یا کهریز آن منطقه  و …

👈  با توجه به بررسی  میدانی و تجربیات  نگارنده ، : نام این منطقه چه “ایرانویج” باشد چه “اوئیش‏دیش” ، باید با  چشم انداز یک دشت بزرگ سرسبز در دامنه های زیبای سهند نگریست  ، از مبدا روستاهای “ارویش”، “دوش” و  کنار آن ها “سرج” و “خوشه مهر” از روستای “ورجوی ” رو بسوی سواحل دریاچه و منطقه تاریخی “گزویش”. مابین دو رودخانه تمدّن ساز “سپی چای” (صوفی) با کوه های قره قشون در سمت جنوب بناب و رودخانه “ماه پری” با کوه های توتاخانه و صور در سمت شمال بناب . آثار تمدنی که در دل این دشت بزرگ سرسبز با خاک ، آب و هوای خوب به وسعتی بنام  شهرستان بناب ، باید نگریسته شود. در این صورت می توان، به گذشته بناب از هفت هزار سال پیش (سیچان تپه) “خوشه مهر ” تا تمدّن دوره صفوی و امروز ، دست یافت و حلاّجی کرد.

👈 کناره های رودخانه “سپی” در  منطقه تاریخی سپیگان و “پایاب” این رودخانه تا سواحل دریاچه ارومیه در شهر بناب با آثار کشف شده ، مجسمه برنزی شاهان دوره اشکانی ،از  روستای “سرج” ، با دو سکّه مصوّر کشف شده  از روستای چله غار (چلغایی) از همین دوره ،در سال ۱۳۶۹ ، سنگ نگاره هایی مزیّن به ستاره داود که از قبرستان بسیار بزرگ به مبدا روستای “سرج” شروع و تا به روستای “چله غار” ادامه دارد پیدا می شود ، بایدمورد توجه قرار گیرد که این چهره های انسانی از آن کدام شخصیت های سلسله اشکانی است.  تمدّن ، شهر و سکونتگاه این قبرستان بسیار بزرگ کجاست ؟ و یا کشف تونل بزرگ زیر زمینی  سپیگان چه راز و رمزی در دل دارد ؟

✔️ – در جنوب این دو روستا منطقۀ تاریخی سپیگان با “گوردخمه” های زمان زرتشت و سردرِ سنگی بزرگ و “سنگ نگاره “های قبرستان “زوارا” با حکاکی نام شهید ، و قیزلار قلعه سی” از هزارۀ اوّل که در کنار کوه قره‏ قُشون قرار دارند . از طرفی در دل این دشت با آثار تاریخی بزرگ «منطقۀ آغاجاری» مربوط به دوره پیش از تاریخ ، کشف در لوله گذاری شرکت “آهاب” از دل خاک بیرون آمده  ، تپۀ «ارمنی تپه‏ سی» از هزاره‏ های دوّم و سوّم پیش از میلاد ، و ده ها آثار شناخته شده که امکان نام بردن از همه آن ها در این متن کوتاه نیست .

👈 در سمت شمال این دشت سرسبز کناره‏ های رودخانۀ “ماه‏ پری” از اراضی روستای “دوش” و “ارویش” با آثاری که اشاره شد از جمله «سدّ تاریخی روستای دوش» از هزاره اول ، رو بسوی اراضی “آغ باغلار” ، گزویش با آثاری از قبل از اسلام ، یورقونلو و “ایلخی قره چبق” محل پرورش اسبان دولت های قبل از صفوی ، دوره صفوی تا زمان رضاشاه ، آثار تاریخی قراء پنگانه ، “گوردخمه “ها با گِل اُخرا از هزاره اول در”سای داغ” و تمدّنی  از هزاره دوم و سوم  “خانابره” و ده ها آثار مطرح منطقه را باید مورد بررسی قرار گیرد .

🙏 – از زمانی که در سال ۱۳۶۲ وارد سازمان میراث فرهنگی شدم تا به امروز همواره تلاشم بر این بوده و هست چه مصالح تاریخی را شناسایی ، جمع آوری و در اختیار معماران مورّخین عزیز شهرم قرار دهم تا بنای تاریخی بناب را بسازند و سرگذشت شهری به این زیبایی را برای آیندگان بنگارند ، این دیگر در تخصّص حقیر نیست به دست این بزرگواران محقق می شود . آماده ام تمامی منابع و موارد درج شده بالا را در محل خود به عزیزان نشان دهم . 🙏

سپاس از خوانش این نگارش .

 

 

علی اصغر بالغ بازنشسته میراث فرهنگی .

🌻🌹🙏🙏🌹🌻۱۳۹۹ / ۳

دیدگاه ها