نمایش نوار ابزار

واژه “مازراخ” یا  “مازولاخ”  ؟ ( ریشه یابی) 

واژه “مازراخ” یا  “مازولاخ”  ؟ ( ریشه یابی) 

یکی از بازی های نشاط آور که در کوچه بیشتر بازی می کردیم “مازولاخ” یا “مازالاخ” بود (فرفره چوبی). با گویش محلی “مازراخ”  می نامند
🌲 – “مازولاخ” یا مازالاخ ، از دو کلمه مازو + لاخ تشکیل شده، “مازو” دانه درخت بلوط در منطقه ی لرستان است، شبیه “مازالاخ” می باشد، “لاخ” به معنای درجا تکان خوردن،(قبلا بحث شده) ، “مازولاخ” یعنی “مازویی” چه در جا تکان می خورد و می چرخد. این نام را به زیبای از طبیعت گرفته اند.
نام های زیادی داریم چه در گویش محلی ‌نامشان را از طبیعت گرفته اند. مثلا “دارکوب” از عملش نام گرفته ، “قارقا”، “چوف چوفا”و “سیرسیرا” از صدایش، “پیس پیسا” از بوی بدش ،( به هنگام دست زدن بوی بدی از خود پخش می کند ) “جُوَرچین” ( کبوتر ) از رنگش، “مازو لاخ”، “گردو” از شکلش، اُوویش = اُوویج = اُو + ویج = آب + جا و مکان = جای آب ، یعنی از ماهیّت ظرف بودنش نام گرفته است. ( وقتی دو کف دست هایمان را در کنار هم قرار داده، به حالت گود در آوریم، بشکل یک کاسه در آمده و آب می خوریم، به این شکل شدن کف دست ها “اُوویج” می نامند ) و …
👈 – در هر صورت بازی با “مازولاخ” بسیار شیرین بود ، هر کودک برای خود مازولاخ داشت، نخ ” قیطان” را به بدنه ی “مازولاخ” یا مازالاخ می پیچیدند برابر شکل زیر، بالا برده و در هوا سرِ نخ را در حالی که مازولاخ هم بازی خود را در زمین نشانه رفته بود ، محکم می کشیدند، این نیروی کشش به نیروی چرخشی تبدیل می شد و نوک آن در زمین مدت ها می چرخید و اگر نوکش به مازولاخ دوستش می خورد امتیاز داشت. بعضاً کودکان بدنه مازولاخ را سوراخ و درون آن را خالی می کردند، تا در هنگام چرخش صدای بَم شبیه آژیر تولید شود،

 

علی اصغر بالغ بازنشسته میراث فرهنگی بناب 

دیدگاه ها