نمایش نوار ابزار

نام: “نِهره” =  Nehre   و  “تولیخ” tolikh

نام: نِهره =  Nehre   

 

🔸 زمان استفاده: تا سال های دهه ۴۰٫ و در روستاهای دور دست شاید تا دهه ۵۰

🔸 جنس: سفال (نهره از جنس پوست بُز و گوسفند هم درست می شود). بیشتر در خانه ها از نوع سفالی استفاده می کردند.

🔸 کارکرد: برای کره گیری از ماست

🔸 شرح جزئیات دستگاه:

شبیه کوزه سفال است، با یک دستگیره بزرگ در بدنه، و یک سوراخ کوچک ۴ میلی متری در بدنه چه با یک تکه چوب کوچک این سوراخ بسته می شد.  این سوراخ برای هواگیری و یا گرفتن گاز تولید شده به هنگام به همزنی  آب و ماست درون آن تعبیه شده است.

زیر نهره یک پارچه نرم و یا بالشتک می گذارند تا هم نهره سفالی در استکاک با زمین شکسته نشود و هم بالا و پایین آمدنش روان باشد.

🔸 – بعد از به هم زدن خوب، کره در بالای دوغ جمع می شود،  بعد محتوای نهره را به داخل یک ظرف بزرگ می ریزند و کره حاصله را از روی دوغ جمع می کنند.

🔸 از دوغ آن ماست کیسه ای و کشک درست می کنند

🌺 – این روندکار از شیر به ماست، پنیر، کره و … یک شبه و ساده بدست نیآمده،  نتیجه قرن ها رنج وسختی، اندیشه، کشف و خلاقیّت و تجربه پدران و مادران ماست.  روحشان شاد و یادشان گرامی. 🙏🙏

به تجربه های اندیشمندان و بزرگان قوم، بها دهیم و استفاده کنیم

 “تولیخ” tolikh

👈 – “تولیخ” نوعی دیگر از “نِهرَه” است همان کار را انجام می دهد.

از پوست گوسفند و بُز درست می کنند. با کمی تغییرات یک سر پوست گوسفند را می دوزن، از سر دیگر آن به داخلش ماست و آبی زلال و تمیز می ریزند و دهانش را می بندن و آرام، آرام مدتی به هم می زنند. :در گویش محلی به این به همزنی “چال خاماق” می گویند.

🔸 – این روش تولیخ و یا نهره مخصوص ایلات و عشایر است، نهره سفالی در کوچ کردن ها، در برخورد با سنگ ریزه های کوهستان ها می شکند. به دلیل دوری راه امکان بازخرید ان مشکل بود.

چال خاماق = (“چال” = چالش، تکانه در جای خود). در اثر تلاش و تکانه های منظم  در جای خود.

🙏 🙏🙏  – بانوان، آب زلال و ماست را در داخل “تولیخ” می ریزند و منظم حرکت و تکان می دهند، در اثر این تکانه ها و دگرگونی،محتوای نهره متحوّل می شود، به حرکت در می آیند. آنچه را در درون داره، در اثر این چالش و تکانه ها، انرژی های خوابیده و پنهان در درون ماست ( کره) آزاد می شوند، این انرژی های آزاد شده، بالا آمده و صدرنشین دوغ می شوند. با همبستگی و کنار هم جمع شدن این ذرات انرژی زا در یکجا، کره به دست می آید.  آنچه باقی می ماند دوغ و کشکه

🌻- نتیجه گیری اجتماعی: در فرصت های بعدی.

 

علی اصغر بالغ

بازنشسته میراث فرهنگی بناب.

🌹🌻🙏🌻🌹

دیدگاه ها
  • adminn پاسخ به دیدگاه

    [ارسال از Ozra Rahmani]
    سلام و سپاس از مطالب بسیار ارزنده و معرفی ،شرح و روایت از آثار و میراث فرهنگی منطقه.از خوانش مطالب شما خیلی می آموزم.
    مانا و پایدار باشید. 🌹🌺

    [ارسال از اصغر بالغ]
    سلام و عرض ادب خانم دکتر
    سپاس از خوانش و علاقمندی جنابعالی به میراث فرهنگی از دلگرمی و توجهتان سپاسگزارم.
    حقیر از مطالب ارزشمند و ادبیات جمعه جان می آموزم
    سپاس

    [ارسال از Rasoul Sadighi_Bonabi]
    بسیار زیبا و مغتنم ای بزرگوار محتشم

    [ارسال از اصغر بالغ]
    سلام و ارادت دکتر جان
    از دلگرمی و تشویق حضرتعالی بسیار خرسندم
    هرچه آموخته ام در کلاس درس آن بزرگوار یادگرفته ام
    وجودتان مانا
    🙏🙏🙏

    [ارسال از خسروشاهی شانلی بناب]
    سلام استادم ،برای نگارش زیبایتان هیچ متنی پیدا نمیکنم که زیبائی و لطافت آنرا نشان بدهد
    ⚘🍃🙏🍃⚘

    [ارسال از اصغر بالغ]
    سلام حاج جان من فدای شما
    در این روزهای سختی که به حضرتعالی می گذرد، با این غم بزرگ، یادی از حقر کرده ای برایم بسیار دلگرم کننده است.
    درودها
    🌻🙏🙏🌻

    [ارسال از E.S]
    سلام استاد بالغ عزیز و بزرگوار
    بی شک ما جوانها بیش از بیش به تجربه ی اندیشمندان و بزرگانی مث حضرتعالی نیازمندیم ،ما را از این لطف بزرگ محروم نفرمایید،با تشکر از مطالب زیباتون❤️

    [ارسال از اصغر بالغ]
    سلام و عرض ادب
    بزرگوار به حقیر لطف دارید
    از محبتتان خوشحالم
    درودها
    🌼🌿🙏🌿🌼

    [ارسال از اصغر بالغ]
    سلام و عرض ادب
    جناب آقای چایچیان از توجه و خوانش مطلب سپاسگزارم
    درودها

    [ارسال از Adel Chaichian]
    سلام
    ارادت دارم جناب بالغ 🌹